{"id":13082,"date":"2020-01-05T11:26:06","date_gmt":"2020-01-05T10:26:06","guid":{"rendered":"http:\/\/new.waclaw.radom.pl\/?page_id=13082"},"modified":"2020-01-19T21:28:26","modified_gmt":"2020-01-19T20:28:26","slug":"historia-cmentarza","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/waclaw.radom.pl\/?page_id=13082","title":{"rendered":"Historia cmentarza"},"content":{"rendered":"
Kr\u00f3tka historia powstania cmentarza przy ul. Limanowskiego<\/div>\n
Radom le\u017c\u0105cy na pograniczu Ma\u0142opolski i Mazowsza nale\u017cy do najstarszych osad miejskich w tym regionie. Posiada bowiem ponad tysi\u0105cletni\u0105 ci\u0105g\u0142os\u0301c\u0301 osadnictwa. Najstarsze wykopaliska archeologiczne pozwalaj\u0105 na datowanie osady na prze\u0142om VIII i IX wieku.
\nW swojej historii miasto mia\u0142o kilka r\u00f3\u017cnych cmentarzy. Wielkos\u0301c\u0301 i usytuowanie ich wi\u0105za\u0142o si\u0119 s\u0301cis\u0301le ze zr\u00f3\u017cnicowaniem ludnos\u0301ciowym, wyznaniowym, sytuacj\u0105 polityczn\u0105, zarz\u0105dzeniami w\u0142adz kos\u0301cielnych i pan\u0301stwowych, epidemiami cholery oraz wojnami i walkami zbrojnymi na tym terenie.<\/div>\n<\/div>
<\/span><\/div>

Na prze\u0142omie X\/XI wieku zosta\u0142 wybudowany i obwarowany gr\u00f3d obronny, siedziba kasztelani z pierwszym radomskim kos\u0301cio\u0142em s\u0301w. Piotra. Na podkres\u0301lenie zas\u0142uguje fakt, \u017ce przy tym kos\u0301ciele nie grzebano zmar\u0142ych poniewa\u017c szczup\u0142os\u0301c\u0301 miejsca nie pozwala\u0142a na zlokalizowanie tu cmentarza. Cmentarz w X wieku funkcjonowa\u0142 u zbiegu dzisiejszych ulic Limanowskiego i Przechodniej. Zaliczono go do szkieletowych cmentarzy nieprzykos\u0301cielnych.<\/p>\n<\/div>

<\/span><\/div>

W XII wieku wybudowano w Radomiu kos\u0301ci\u00f3\u0142 pod wezwaniem s\u0301w. Wac\u0142awa, fundacji biskupa krakowskiego Gedeona. Zlokalizowano go w osadzie targowej na podgrodziu. Budowla ta by\u0142a drewniana. Wok\u00f3\u0142 tego kos\u0301cio\u0142a chowano zmar\u0142ych. S\u0301wiadcz\u0105 o tym poch\u00f3wki odkryte pod fundamentami dzisiejszego XIII wiecznego kos\u0301cio\u0142a, b\u0119d\u0105ce dowodem na to i\u017c istnia\u0142 cmentarz przykos\u0301cielny jeszcze przed wzniesieniem zachowanej do dzis\u0301 budowli.<\/p>\n<\/div>

<\/span><\/div>

Oko\u0142o roku 1340 Kazimierz Wielki dokona\u0142 na p\u00f3\u0142nocny-zach\u00f3d od Starego Miasta lokacji Nowego Radomia. W 1360 roku przeniesiono W\u00f3jtostwo ze Starego do Nowego Radomia, a w 1364 wprowadzono prawo magdeburskie zamiast dotychczasowego prawa s\u0301redzkiego. Brak jednak zgodnos\u0301ci co do konkretnej daty powstania kos\u0301cio\u0142a dla tej Nowej cz\u0119s\u0301ci miasta. S\u0142ownik Geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego podaje \u201eCzasy Kazimierza Wielkiego s\u0105 dla Radomia najwa\u017cniejszymi. Kr\u00f3l ten za\u0142o\u017cy\u0142 Nowy Radom, obwarowa\u0142 go murem i nowym zamkiem, wzni\u00f3s\u0142 nowy kos\u0301ci\u00f3\u0142 z ceg\u0142y pod wezwaniem s\u0301wi\u0119tego Jana Chrzciciela. W bramie I\u0142\u017ceckiej wmurowany kamien\u0301 z data\u0328 1357 i napisem: opus regis Casimiri, mo\u017ce okres\u0301lac\u0301 chwil\u0119 zacz\u0119cia budowy\u201d. Historycy zas\u0301 utrzymuj\u0105, i\u017c budow\u0119 t\u0119 wzniesiono w latach 1360-1370. Cmentarz tej parafii usytuowany by\u0142 przy obecnym kos\u0301ciele Ojc\u00f3w Bernardyn\u00f3w. Miejsce to zwa\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas \u201ePrzedmies\u0301ciem Jedlin\u0301skim\u201d. O istnieniu tego cmentarza przekonano si\u0119 w roku 1864, gdy zak\u0142adano skwer. Wykopano w\u00f3wczas wielk\u0105 ilos\u0301c\u0301 kos\u0301ci ludzkich. Opr\u00f3cz tego chowano zmar\u0142ych tak\u017ce przy kos\u0301ciele s\u0301w. Jana Chrzciciela. W 1890 roku, gdy Konstanty Lubon\u0301ski opisywa\u0142 cmentarz radomski istnia\u0142y jeszcze wok\u00f3\u0142 kos\u0301cio\u0142a nagrobki.<\/p>\n<\/div>

<\/span><\/div>

Obecnie teren dawnych poch\u00f3wk\u00f3w wy\u0142o\u017cony jest betonowymi p\u0142ytami chodnikowymi. Ze wzgl\u0119d\u00f3w sanitarnych w XVIII wieku coraz cz\u0119s\u0301ciej zacz\u0119to zak\u0142adac\u0301 cmentarze poza obre\u0328bem miast. W Polsce jednym z pierwszych, kt\u00f3rzy zwr\u00f3cili uwag\u0119 na t\u0119 wa\u017cn\u0105 spraw\u0119 by\u0142 Marsza\u0142ek Wielki Koronny Stanis\u0142aw Lubomirski. Wyst\u0105pi\u0142 on w 1770 roku z propozycj\u0105 zak\u0142adania cmentarzy poza miastem. Pierwszy w Polsce taki cmentarz, pomimo pocz\u0105tkowych opor\u00f3w i niech\u0119ci wiernych, za\u0142o\u017cyli w Warszawie w 1781 roku misjonarze s\u0301wi\u0119tego Wincentego de Paul.
\nRadykalna zmiana w zabudowie Radomia nast\u0105pi\u0142a w okresie Konstytucyjnym Kr\u00f3lestwa Polskiego. Dotychczasowa zabudowa niemal wy\u0142a\u0328cznie drewniana uste\u0328puje murowanej.<\/p>\n<\/div>

<\/span><\/div>

Z\u0142y stan ulic i dr\u00f3g zmusi\u0142 Zarz\u0105d miasta do ich brukowania. Wtedy to urz\u0105dzono \u201eStary Ogr\u00f3d\u201d, czyli park miejski, jak r\u00f3wniez\u0307 dwie \u201eulice spacerowe\u201d: Reja i Wa\u0142owa\u0328. Jako materia\u0142 pos\u0142u\u017cy\u0142 kamien\u0301 pozyskiwany z rozbieranych mur\u00f3w miejskich. Podczas tych prac porz\u0105dkowych wynik\u0142a sprawa cmentarza. Dla higieny miasta nieoboj\u0119tnym bowiem by\u0142o grzebanie zmar\u0142ych w bezpos\u0301rednim s\u0105siedztwie kos\u0301cio\u0142\u00f3w s\u0301w. Jana Chrzciciela i s\u0301w. Wac\u0142awa. W 1792 roku ukaza\u0142o si\u0119 zarz\u0105dzenie Policji Obojga Narod\u00f3w, kt\u00f3re zakaza\u0142o grzebania zmar\u0142ych w obr\u0119bie miasta i dlatego powsta\u0142 w\u00f3wczas cmentarz na dawnym grodzisku wczesnos\u0301redniowiecznym przy kos\u0301ciele s\u0301w. Piotra. Przestaje on funkcjonowac\u0301 w 1811 roku, a rol\u0119 nekropolii radomskiej przejmuje nowy cmentarz.<\/p>\n<\/div>

<\/span><\/div>

Z zachowanych dokument\u00f3w wynika, \u017ce cmentarz ten za\u0142o\u017cono w 1812 roku na dzia\u0142ce o powierzchni 2 morg\u00f3w, kt\u00f3re ofiarowa\u0142 Wojciech \u0141odwigowski, \u201ezamo\u017cny obywatel radomski\u201d. Miejsce to po\u0142o\u017cone by\u0142o oko\u0142o 150 metr\u00f3w na zach\u00f3d od drogi zwanej \u201etraktatem starokrakowskim\u201d, poza rogatkami miejskimi \u201ew polu\u201d odleg\u0142ym oko\u0142o jednego kilometra od Radomia. Fundator, w aktach notarialnych z lat 1812-1813, wyst\u0119puje jako \u201e… r\u00f3\u017cnych posiad\u0142os\u0301ci na Starym Mies\u0301cie Radomiu w\u0142as\u0301ciciel\u201d, oraz posiadacz pustego placu \u201e… przy drodze publicznej z miasta Radomia ku miastu Szyd\u0142owcu ida\u0328cy\u201d.<\/p>\n

Informacje zaczerpni\u0119to za zgod\u0105 autora z pracy magistersko-licencjackiej ks. Janusza Stanka \u201eCmentarz rzymskokatolickiej parafii s\u0301w. Jana Chrzciciela w Radomiu jako miejsce kultu chrzes\u0301cijan\u0301skiego\u201d, Lublin 1999. <\/em><\/p>\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-13082","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/waclaw.radom.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/13082","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/waclaw.radom.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/waclaw.radom.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/waclaw.radom.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/waclaw.radom.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13082"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/waclaw.radom.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/13082\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13233,"href":"http:\/\/waclaw.radom.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/13082\/revisions\/13233"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/waclaw.radom.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13082"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}